De Bramensnoeiers van de Polders Poelgeest

Toen Energiek Poelgeest lid Jan Baronner aan het begin van vorig jaar door de Poelgeester polders wandelde viel het hem op dat er wel heel erg veel braamstruiken groeiden. Op zich is er natuurlijk niets mis met hier en daar een bramenstruik, maar als zij op heel grote schaal andere planten gaan overwoekeren loopt de biodiversiteit erg terug waardoor ook de aantrekkelijkheid van het gebied voor vogels en andere dieren terugloopt. Jan vroeg zich af of daar samen met een groep vrijwilligers iets tegen gedaan kon worden.

Om eens te informeren naar de mogelijkheden daartoe heeft hij, samen met EP lid Gerard Borsboom, contact gezocht met de eigenaar van het poldergebied, Het Zuid-Hollands Landschap. Daar werden zij doorverwezen naar de boswachter van het ZHL Maarten Laming. Maarten bleek meteen enthousiast voor het idee en had al snel een lijstje van klussen klaar die we zouden kunnen aanpakken.

De eerste daarvan was het omzagen van een heleboel boompalen. De bomen waar die naast staan zijn inmiddels zo groot geworden zijn dat de palen eigenlijk overbodig zijn geworden en in de weg staan. We mochten ook opgroeiend hout verwijderen op het dijkje langs de Holle Mare. Die bosjes vangen namelijk veel wind en als die daardoor omwaaien kan het dijkje kapot gaan en heb je de poppen aan het dansen. Omzagen dus die dingen! Dan mochten we banken schoonschuren en in de olie zetten, de borden in de polders schoonmaken, en allerlei opschietend groen rond de bomen en banken langs de paden weghalen. En andere klus was om het veel te hoog opgeschoten bosje bomen langs het pad naast het spoor op kniehoogte af te zagen. En daarnaast mochten we de bramen natuurlijk aanpakken. Alles bij elkaar veel te veel om allemaal uit te voeren in een seizoen maar er viel wel wat te kiezen.

Allereerst hebben we maar eens een aantal ochtenden en middagen in het voor- en najaar ingepland, en vrijwilligers geworven onder buren, vrienden, bekenden, en via een artikel in de Oegstgeester Courant. Twee natuurwerkdagen werden voorlopig ingepland in februari en maart, en twee woensdagavonden en twee zaterdagochtenden in juli en augustus. Gereedschap konden we lenen van de Groene Motor, een organisatie gelieerd aan het Zuid-Hollands Landschap, dat vrijwilligerswerk organiseert en coördineert. Het gereedschap mochten we van molenaar Frans Verra opslaan in de molen ’t Poeltje in onze wijk.

Op de eerste ochtend kwamen er zo’n 15 mensen samen op het afgesproken punt bij de molen. Dit bleken niet alleen bewoners van Poelgeest, maar ook mensen uit andere wijken van Oegstgeest, uit de Leidse Merenwijk, en zelfs uit Warmond waar de Oegstgeester Courant blijkbaar ook goed wordt gelezen. Bij de molen hebben we eerst besproken wat we gingen doen en hoe we dat gingen doen, en hebben we de taken verdeeld. Een groepje ging boompalen omzagen, een paar mensen gingen de banken aanpakken en de rest ging bramen rooien. Op de volgende middagen en avonden hadden we telkens een groep van zo’n zes tot 15 mensen bij elkaar. Dat waren vaak dezelfden maar toch ook doken er zo af en toe weer nieuwe enthousiaste gezichten op die graag een handje wilden mee helpen. Het weer werkte over het algemeen heel erg mee want de zon scheen veelvuldig. Een uitzondering daarop was de Landelijke Vrijwilligersdag waar we, doordat daar veel reclame voor wordt gemaakt, een grote opkomst verwacht hadden. Maar omdat het die hele dag pijpenstelen regende was de opkomst helaas minimaal.

Het schoonschuren van de banken bleek een beetje tegen te vallen omdat we daar naar onze mening te grove gereedschappen aangeleverd hadden gekregen. Om de banken niet te beschadigen is daar al snel mee gestopt.

Het omzagen van de overbodige geworden boompalen ging vergezeld met wat problemen zoals bijv. in de weg staand omgroeiend groen dat zagen heel moeilijk maakte, of een lastige positie van de palen waardoor je er met een zaag nauwelijks bij kon. Sommige bomen bleken ook nog met palen en al omwikkeld met kippengaas tegen vraat van de rond lopende schapen. Dat moest ook allemaal nog verwijderd worden wat de klus alleen maar groter maakte. Gelukkig hadden voor deze laatste klus ook nijptangen geleend. Maar al deze problemen werden voortvarend aangepakt, en aan het eind van het seizoen waren vrijwel alle palen omgezaagd en netjes op een paar stapels verzameld. Er zijn alleen een paar heel moeilijk bereikbare blijven staan.

Ook het bramen rooien ging voorspoedig van start. We zijn begonnen met het pad direct achter de molen waar links en rechts grote groepen bramen stonden. We wilden het grondig aanpakken door ook de wortels te verwijderen zodat ze ook lange tijd niet meer terug zouden keren. Daartoe hadden we een paar spades geleend bij de Groene Motor. Fanatiek werden de geleende heggenscharen in de woekerende braamstruiken gezet en daarna de spades in de grond gestoken om de wortels er ook uit te trekken. Deze laatste klus bleek echter flink tegen te vallen want de grond bleek bijzonder hard. Dit werk verliep dus uiterst lang- en moeizaam en ging gepaard met heel wat zweetdruppeltjes. Tussen de bedrijven door is er nog een expeditie ondernomen naar het gereedschapsdepot van het Zuid-Hollands Landschap in Oude Ade om daar meer spades te lenen waardoor er efficiënter met meer man gewerkt kon worden. Maar omdat deze klus eigenlijk toch te zwaar was en ook zo slecht opschoot hebben we dit werk voorlopig maar opgegeven.

In de zomer zijn we door het Zuid-Hollands Landschap nog een ‘beetje’ geholpen met rooien doordat zij een verloningsbedrijf hebben ingeschakeld dat het overgrote deel van de bramen met een maaimachine heeft weggehaald. Voor ons bleef er echter nog meer dan genoeg werk over omdat de maaimachine niet vlak rond de bomen kon komen en ook niet dicht langs de oevers van de Holle Mare en de waterplas. Die stukken zijn dan ook met de hand gedaan. In september was het allergrootste deel van de bramen links en rechts langs het psd achter de molen en op en langs de dijk langs de Holle Mare weggehaald en door het Zuid-Hollands Landschap afgevoerd.

Inmiddels is het werkseizoen afgesloten met koffie en koek en is het gereedschap terug naar het depot voor onderhoud en opslag. Met een klein kerngroepje van vrijwilligers is afgesproken om in de winter op incidentele basis met eigen gereedschap door te werken. We hebben hiervoor toestemming van de boswachter. De overige enthousiaste vrijwilligers op onze lijst gaan we wat later in dit jaar weer oproepen voor een nieuwe ronde.

Onlangs hebben we in een overleg met de boswachter van het Zuid-Hollands Landschap nieuwe data voor volgende werkdagen gekozen. Dat zijn geworden de zaterdagen 14 en 28 februari, en zaterdag 14 maart.
De belangrijkste klus wordt weer het rooien van de overvloedig woekerende bramen. En we gaan verder werken aan het bosje verderop in de polder meer langs het spoor waar we alle dunnere bomen mogen omzagen. Voor de dikkere exemplaren hebben we helaas geen geschikt gereedschap. Die kunnen veel beter met de motorzaag en die hebben we niet.

Mocht je zin hebben om mee te helpen stuur dan een mailtje naar g.borsboom@gmail.com en meldt je aan. We beginnen om 9:00 bij de molen Het Poeltje in onze wijk, en werken door tot ongeveer 13:30. Zorg voor geschikte kleding en stevige schoenen of laarzen die wat kunnen hebben. Het kan nat zijn in de polders. Voor gereedschap en koffie wordt gezorgd. Eigen gereedschap meebrengen is natuurlijk ook geen enkel probleem.